Авторизация
 

Дарогі, што накіроўваюць, сцежкі, якія клічуць Уладзіміра Пучынскага

 Ураджэнец Лявонпаля Уладзімір ПУЧЫНСКІ калісьці паступаў на журфак БДУ па накіраванні міёрскай раённай газеты «Сцяг працы».

Абедзенным перапынкам у рэдакцыю зайшоў невысокі мужчына гадоў каля пяцідзесяці. Са знаёмства атрымалася двухгадзінная размова. Гутарылі з супрацоўнікам «Краязнаўчай газеты» Уладзімірам Пучынскім пра журналісцкія справы, паходжанне назваў мясцін, повязь з малой радзімай.

«Мёры –
гэта павага да продкаў»

– Чаму газета называецца «Міёрскія навіны», калі па-беларуску правільна казаць «Мёры», «Мёрскія»? – азадачвае пытаннем суразмоўца.
Прыгадваю, што і ў маім пашпарце па-беларуску напісана «Мёрскі раён». Каб пераканацца, дастаю дакумент. Сапраўды так.


– Назва нашага райцэнтра двойчы калькаваная. Палякі Мёры запісалі «Miory», але вымаўлялі «Мёры». Савецкая ўлада спачатку на рускую мову пераклала, а потым на беларускую механічна, не абапіраючыся на мясцовыя гісторыю і спадчыну. Так з’явіліся «Міёры», – патлумачыў Уладзімір Станіслававіч. – Між тым нарматыўны даведнік «Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь» падае «Мёры» як асноўную назву. Менавіта ім кіруюцца аддзелы загса. Дарэчы, райцэнтру Ліёзна вярнулі правільную назву «Лёзна».


Яшчэ падказку ў напісанні назвы населенага пункта варта шукаць у мясцовых жыхароў, асабліва старэйшых. Уладзімір Пучынскі раіць прыслухоўвацца да іх маўлення. Успамінаю, што мае бабулі ніколі не казалі «Міёры». Гаварылі «паеду ў Мёры», «прывезлі з Мёраў» і так далей.


 – Гэта не з-за неадукаванасці. Старэйшыя жыхары – захавальнікі мясцовай спадчыны. Яны ведаюць куды больш за моладзь, – падкрэслівае суразмоўца. – Мы ў «Краязнаўчай газеце», калі ўзнікаюць пытанні па назвах населеных пунктаў, найперш арыентуемся, як гавораць мясцовыя. Іх назва часам не супадае з агульнапрынятай.
Прыводзіць у прыклад вёску Біардо ў Клічаўскім раёне. Адкуль назва на французскі манер? Вяскоўцы кажуць – Бёрда. Відаць, аднойчы нехта вырашыў упрыгожыць.
– «Мёры» – гэта павага да продкаў, – падводзіць вынік.

Першая публікацыя –
пра брацкую магілу ў Лявонпалі

Краязнаўства і журналістыка цікавілі Уладзіміра са школы. Дарэчы, васьмігодка ў Лявонпалі, дзе вучыўся, мае сваю гісторыю. Аднапавярховы драўляны будынак узвялі ў мястэчку ў канцы 30-х гадоў мінулага стагоддзя па праграме Ю. Пілсудскага «100 школаў для крэсаў усходніх». Ад такой жа школы ў Чурылаве нічога не засталося, а былая лявонпальская цяпер у прыватнай уласнасці.


– На маю думку, гэты будынак можна ўнесці ў спіс нематэрыяльнай культурнай спадчыны. Для пачатку, у раённы ці абласны. А потым выходзіць на нацыянальны, – заўважае суразмоўца.
Пасля ўрокаў Уладзімір Пучынскі наведваў краязнаўчы гурток. З маладымі аматарамі мясцовай гісторыі займалася Надзея Васільеўна Папёл. Прадоўжыў яе справу Валерый Якаўлевіч Худзякоў. Пад кіраўніцтвам гэтых настаўнікаў гурткоўцы знайшлі родных салдат, пахаваных у брацкай магіле ў вёсцы, вялі з імі перапіску. На 9 Мая сваякі загінулых воінаў прыязджалі ў Лявонпаль. Потым гурткоўцы напісалі пра свой пошук.


– З той працай я выступаў у раёне на мерапрыемстве. Пасля падышоў супрацоўнік рэдакцыі, папрасіў матэрыял для друку, – успамінае Уладзімір Станіслававіч. – Праца была агульная, а выйшаў матэрыял толькі пад маім прозвішчам. Настаўнік за гэта пакрыўдзіўся.


Тая не вельмі прыемная гісторыя з першай публікацыяй запаліла ў вучня-сямікласніка цікавасць да журналістыкі. Дасылаў у раёнку нататкі са школьных мерапрыемстваў. Былі і крытычныя публікацыі пра дрэнную дарогу да вёскі. Спрабаваў сябе ў жанрах фельетона і гумарэскі.


 Пасля дзясятага класа Даўгінаўскай школы паступіў на факультэт журналістыкі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта па накіраванні ад раённай газеты «Сцяг працы». Падчас вучобы праходзіў тут практыку, а штатным супрацоўнікам не стаў. Галоўны рэдактар дазволіў застацца ў Мінску.


– З чацвёртага курса я працаваў у газеце «Дзеці і мы» Беларускага дзіцячага фонду. Потым яна стала газетай «Сям'я», – расказвае пра свой прафесійны шлях. – Затым былі часопіс «Бярозка», газета «Раніца». У «Раніцы» вёў краязнаўчую старонку і рубрыку для самых маленькіх школьнікаў, пад якой падпісваўся «дзядзька Валодзя». У «Краязнаўчай газеце» працую з мая 2003 года, з другога нумара выдання. Цяпер намеснік галоўнага рэдактара.

Гісторыі назваў,
мястэчак, людзей

«Краязнаўчая газета» – выданне Беларускага фонду культуры. У газетным кіёску яе не знойдзеш. Распаўсюджваецца толькі па падпісцы. Мае свой сайт. Пра што тут можна пачытаць?
– Пішам пра народныя традыцыі, славутых землякоў, пра гісторыю населеных пунктаў, назвы ўрочышчаў і так далей, – расказвае Уладзімір Станіслававіч. – Раней кожны куточак меў сваю назву, якая з’явілася невыпадкова. Напрыклад, у лявонпальскіх мясцінах ёсць Шапятліўчын ручай. Аказваецца, жыла паблізу яго шапятліўка – жанчына, якая шапялявіла. Яе даўно няма, а ручай так і называюць.


Расказваю калегу, што ў ваколіцах маёй роднай вёскі ёсць месца, якое называюць Воўчай доляй. Можа быць, ад таго, што там калісьці ваўкі вадзіліся?
– Неабавязкова з ваўкамі звязана. Слонім назвалі не таму, што там сланы, а ў Кобрыне кобры не жывуць, – адказвае краязнаўца. – Магчыма, на тых месцах няўдобіца, што якому-небудзь гаспадару перапала. Вось і воўчая доля.
Не менш за назвы мясцовасцей цікавяць супрацоўнікаў «Краязнаўчай газеты» лёсы таленавітых выхадцаў з Беларусі. Некаторыя імёны мала каму вядомыя. Напрыклад, мастак Віктар Жаўняровіч – ураджэнец вёскі Грудзінава, што непадалёк Лявонпаля. Жыў у Францыі. Там яго ставяць у адзін шэраг з Іванам Шышкіным. А ў Беларусі карцін творцы амаль няма.


– Пра Міёршчыну ў сваёй газеце пішаце? – цікаўлюся.
– Пра Міёры не пісалі ні разу, а пра Мёры і Мёрскі раён – вельмі часта, – парыруе ў адказ. – Наш пастаянны аўтар і член рэдкалегіі – Вітаўт Антонавіч Ермалёнак. За кошт такіх актыўных людзей, як ён, як Фадзей Лаўрэнцьевіч Шымуковіч і Пётр Уладзіміравіч Баговіч з Дзісны, як Сяргей Сцяпанавіч Панізьнік – сапраўдны даследчы інстытут у адной асобе, як Леанід Аляксандравіч Ма- тэленак з Мёраў, адбываецца рух наперад, захоўваецца наша спадчына.

 Да малой радзімы
з вялікай ласкай

«Так і людзі, дзе нарадзіліся і ўскормлены, да таго месца вялікую ласку маюць». Словы беларускага першадрукара блізкія Уладзіміру Пучынскаму. Кожны год прыязджае ў Лявонпаль. Даўно апусцеў бацькоўскі дом, нікога са сваякоў у вёсцы не засталося. Але ўсё роўна сюды цягне.


– Узімку ў хаце бацькоў мятлікі спачываюць ды мышы гаспадараць, а ўлетку я сам, – жартуе. – Хто з вяскоўцаў пахваліць. Іншыя здзіўляюцца, маўляў, чаму не на поўдзень у водпуск еду. Кажу ім: вось – паўднёвы бераг Дзвіны.


Сям’я з разуменнем ставіцца да адпачынку Уладзіміра ў Лявонпалі. Раней прыязджалі разам, цяпер не атрымліваецца. Жонка Крысціна працуе ў часопісе «Роднае слова». Дачка Барбара занятая ў арганізацыі «Арт Сядзіба», якая папулярызуе беларускую мову і культуру.


У родных мясцінах Уладзімір Станіслававіч праводзіць месяц. Наведвае могілкі, наводзіць парадак у хаце і ў двары, ходзіць у лес. Сустракаецца з вяскоўцамі, запісвае іх расповяды пра мінулае. Шмат чаго з мясцовай гісторыі ведае сусед Канстанцін Мікалаевіч Бабышка.


– Сёлета багата распытаў Марыю Пятроўну Сушко з роду Афончанкаў, Валянціну Уладзіміраўну Папсуевіч з Карніцкіх, Антаніну Купрыянаўну Шук з Каськевічаў і іншых, – распавядае пра летні адпачынак дома. – Вялікі боль ды скруха глядзець, як занепадае ў чарговы раз за сваю гісторыю велічны палац графскага роду Лапацінскіх. Не ратуе ні тое, што ўнесены ў спіс помнікаў архітэктуры, ні тое, што мае гаспадара, ні тое, што ніводная экскурсія не абыходзіцца без яго наведвання. Некалі пасля аднаго з паўстанняў на знак помсты будынак спалілі казакі – цяпер руйнуе людская абыякавасць, пры якой, дай волю, і на будматэрыялы хто-небудзь разабраў бы.


Знаёміцца з турыстамі, якія бываюць у вёсцы. Расказвае ім пра мінулае Лявонпаля, развейваючы міфы.
– Паўсюль тыражуецца факт, што царква ў мястэчку была пабудаваная без адзінага цвіка. Гэта не зусім так. Цвікі ёсць, толькі яны драўляныя, – заўважае. – А яшчэ некаторыя лічаць, да прыкладу, што калона ў Лявонпалі ўзведзеная ў гонар перамогі над Напалеонам.

***
Напэўна, лепшага за Уладзіміра Пучынскага гіда па Лявонпалі не знойдзеш. У наступны раз дамовіліся сустрэцца на яго радзіме. Прайсціся знаёмымі журналісту вясковымі сцежкамі. Атрымаецца цікавы матэрыял пад рубрыкай «Там, дзе твае карані».

Фотаматэрыял з асабістага архіва Уладзіміра ПУЧЫНСКАГА.

Кацярына РЫНКЕВІЧ.

рейтинг: 
Пакінуць каментар
Мы ў сацыяльных сетках

  • да 2018
  • 2019
  • Камэнтуюць
  • Актуальна
  • Чытанае

Рэцыдыў

  • 09 ноябрь 2010, 11:17
  • 97 796
  • 0

Інвестыцыйны форум

  • 23 сентябрь 2011, 10:05
  • 82 582
  • 1

Злавілі рыбку, ды… залатую

  • 28 февраль 2011, 16:16
  • 69 936
  • 0

Пераброддзе 2012. Погляд вучонага

  • 31 август 2012, 15:19
  • 41 287
  • 0

  • 11 февраль 2011, 11:20
  • 39 822
  • 0

Кандыдатамі жадаюць стаць

  • 21 август 2012, 15:30
  • 36 270
  • 0

Вагон "вярнуўся"

  • 11 июнь 2013, 10:04
  • 0
  • 2

Пра тых, хто акты рэгіструе

  • 19 декабрь 2012, 09:24
  • 0
  • 2

Трагічны люты

  • 01 март 2011, 09:00
  • 25 371
  • 2
Курс валют у Міёрах
Святы
Праздники БеларусиБлижайшие праздники Беларуси

Православные праздникиБлижайшие православные праздники

Католические праздникиБлижайшие католические праздники

Именины 11 декабря 2019
Алексей, Андрей, Василий, Григорий, Даниил, Иван, Константин, Николай, Павел, Петр, Рафаил, Сергей, Степан, Тимофей, Федор, Анна, Прасковья

Именины 10 декабря 2019
Алексей, Андрей, Борис, Василий, Владимир, Всеволод, Гавриил, Дмитрий, Иван, Николай, Роман, Сергей, Федор, Фекла, Яков

Госці краін

free counters
Партнеры сайта