Авторизация
 

Вёска Акунёва, дзе ў шуме ветру гучаць народныя песні

Запіс песень жыхарак Акунёва Вольгі Яленскай і Зінаіды Мішута па спасылцы https://youtu.be/78hQWLbz0JI 

Адкуль пайшла назва Акунёва, сяльчане толькі здагадваюцца. Старажылы казалі, нібы даўным-даўно на месцы вёскі было возера, у якім вадзіліся акуні. А магчыма сваё імя мястэчка атрымала ад жыхароў па прозвішчы Окунь.

Вёска Акунёва пачынаецца з аўтобуснага прыпынку на скрыжаванні грунтавой дарогі і асфальтаванай вуліцы. Улева павернеш — да былой школы трапіш, управа паедзеш — пабачыш прыгожы дом на ўскрайку. Гэта сядзіба гаспадароў Ганебных. Адсюль пачнём знаёмства з учарашнім і сённяшнім днём невялікай вёсачкі ў Мікалаёўскім сельсавеце.

На роднай ніве, у роднай хаце

Юрый і Іна Ганебныя — самыя маладыя з акунёўцаў. Абодвум за сорак. У мінулым годзе адзначылі сярэбранае вяселле і аддалі замуж старэйшую дачку Таццяну. Яна працуе фельчарам хуткай дапамогі і часта наведваецца да бацькоў з Дзісны. Малодшы сын Андрэй вучыцца ў Беларускім аграрным тэхнічным універсітэце. Будзе інжынерам сельскагаспадарчых машын.
— Летам прыедзе на практыку ў нашу гаспадарку. Яшчэ ў школе Андрэй чытаў “Сельскую газету” і глядзеў тэлеперадачу “Земельный вопрос”. Жартаваў, што як вырасце, будзе старшынёй калгаса. Заканчвае трэці курс, плануе працаваць у “Мікалаёўскім”, — гаворыць маці.   — Мы сына падтрымліваем. Праца на зямлі не з лёгкіх, але гэта яго выбар.


 У родных мясцінах калісьці вырашылі будаваць сваё шчасце Юрый Уладзіміравіч і Іна Іванаўна.
— Ажаніліся маладымі. Мне 18 было, якраз на дзень нараджэння вяселле гулялі. Юру дваццаты год ішоў, — расказвае субяседніца. — Пра горад не думалі. У яго маці адна засталася. Я ў сям’і самая малодшая з сямі дзяцей. Як пажылых бацькоў адных пакінуць?
Іна Іванаўна скончыла Полацкае кааператыўнае вучылішча і ўладкавалася ў магазін у Акунёве. Цяпер ад сельскай гандлёвай кропкі толькі фундамент застаўся. Навыкі прадаўца спатрэбіліся на пошце ў Сіцькове. У Мікалаёўскім сельсавеце мясцовага дэпутата Іну Ганебную цэняць за актыўнасць, паважлівыя адносіны да людзей і клопат пра сваю малую радзіму. Юрый Уладзіміравіч працуе загадчыкам фермы і з’яўляецца старэйшынай вёскі.


Вабіць позірк сядзіба гаспадароў. Яшчэ не паказаліся першацветы і лісточкі на дрэвах, засцелены сухой травой палеткі, а на іх падворку багацце колераў. Насустрач паравозіку з бярвёнаў цягне вазок драўляная зебра, грэецца на сонцы каменная чарапаха з панцырам-міскай, круглы год чырванеюць шляпкі падасінавікаў. На сценах гаспадарчых пабудоў — выявы казачных герояў. Летам дапаўняюць дэкарацыі кветкі на клумбах. Пра дваровую эстэтыку клапоцяцца ўсёй сям’ёй. Штогод трэба штосьці падфарбаваць, дзесьці падправіць.
Яшчэ больш часу і сіл патрабуюць гадаванцы. Дзве каровы і конь, авечкі і свінні, птушка.


— Ёсць дзе летам жывёлу навязаць, ля кожнага вугла можна травы накасіць. Чаму б не трымаць гаспадарку? — кажа Іна Іванаўна. — У больш населеныя суседнія вёскі пераязджаць не думаем. Нам тут не сумна, спраў хапае.


 Па дарозе ў школу

Не паспелі адысці ад двара, як хтосьці паклікаў. Невысокая пажылая жанчына з суседняга дома хуценька падышла і кажа:
— Я да цябе, дзяўчынка. Абавязкова напішы, што самая радасць у нас — Іначка. Гэта наша выратавальніца. Зайдзі ў любую хату, і табе так скажуць. І ў радасці, і ў бядзе падтрымае. Як у яе хапае на ўсё часу? Не выйдзі я два дні на вуліцу, яна сама прыляціць. Такіх людзей, як Іна і яе муж, пашукаць трэба.


— Ідзіце дадому, не затрымлівайце, — ціха гаворыць ёй Іна Іванаўна.
Прыродная сціпласць — адметная рыса адказных і працавітых сяльчан.
З аднаго канца Акунёва ў другі — кіламетр. Гэтую адлегласць Іна з равеснікамі вымярала ў дзяцінстве па дарозе ў школу. Толькі хадзіла туды не па асфальтаванай вуліцы, дзе крочым цяпер. Расказвае, што асфальт паклалі ў 1992 годзе. Вяскоўцы даглядалі дарогу: падмяталі ўчасткі насупраць сваіх дамоў.


— А мы ў школу ішлі сцежкамі. Бывала, боты ў гразі заставаліся, — успамінае субяседніца.
Нас суправаджае маленькая рудзенькая сабачка Мэры. Калі не стала яе гаспадара, яна прыйшла да Ганебных. Пасялілася ў хаце на канапе. Куды б ні скіравалася Іна Іванаўна, спяшаецца за ёй следам.


 — Большасць дамоў у Акунёве пабудавалі ў 60-я гады. Вось тут жыў старшыня калгаса імя Заслонава Уладзімір Шчарбакоў. У 1972 годзе гаспадарку далучылі да сіцькоўскай “Шлях да камунізму”. Раней Акунёва адносілася да Сцефанпальскага сельсавета, — прыгадвае сяльчанка расповяды старажыл. — У пару майго дзяцінства ў вёсцы 35 двароў было. У кожным — працаўнікі і дзеці. А вось на гэтым месцы стаяў клуб. У адным будынку разам з бібліятэкай і адміністрацыяй гаспадаркі. Памятаю, як сюды кіно прывозілі. Пасля клуб і бібліятэку перанеслі ў школу.


На фундаменце былой установы культуры вырасла кустоўе. Зацягнуў хмызняк абсаджаны бярозамі школьны стадыён. Зніклі з ускрайка вёскі калгасная кузня, домік брыгадзіра і сушылка. З шасці драўляных будынкаў школы застаўся толькі піянерскі пакой. Яшчэ пладаносіць школьны сад, але няма каму частавацца яблыкамі.
Затрымліваемся ля абеліска. На ім 36 прозвішчаў сяльчан, якіх забрала вайна.

— Не ўсе пералічаны. Мой дзед у вайну прапаў без вестак. У кнізе “Памяць” яго прозвішча ўказана, а тут няма, — заўважае Іна Іванаўна. — Абеліск даглядаюць вучні Сіцькоўскай школы. Летам самі з мужам абкошваем.


Падчас прагулкі не сустрэлі ніводнай машыны. Толькі пенсіянер ехаў насустрач на веласіпедзе. У вёсцы засталося 13 жылых дамоў і чатыры дачы, куды прыязджаюць ураджэнцы гэтых мясцін. Напрыклад, Марыя Дземідовіч з мужам зіму праводзяць у Сочы, а лета — у Акунёве.
 — Жартуем з яе, што ўлетку на моры адпачываць трэба, а не ў сельскай глыбінцы, — усміхаецца спадарожніца. — Мясцовых жыхароў у нас 20. Тры студэнты. Вось у Ісаковічаў сын у Ваеннай акадэміі вучыцца. Яшчэ двое школьнікаў. У Сіцькова возіць школьны аўтобус. Транспарт з райцэнтра заязджае ў аўторак, суботу і нядзелю. У сераду і пятніцу прыходзіць аўталаўка. Як перайшлі да Верхнядзвінскага

райспажыўтаварыства, асартымент пашырыўся. Рэдка даязджае да нас грэйдар. Напэўна, “хвалілі” дарогу ад трасы да вёскі?

 “Жыццё вірыла, і мы жылі”

Самая старэйшая жыхарка Акунёва Вольга Піліпаўна Яленская чакае нас дома. Разам з сяброўкай-суседкай Зінаідай Васільеўнай Мішута. Абедзве мясцовыя ўраджэнкі. Вользе Піліпаўне восемдзесят сем, Зінаіда Васільеўна на дзесяць год маладзейшая. Ходзяць адна да адной у госці. Гутараць пра жыццё-быццё, прыгадваюць мінулае, спяваюць песні, з якімі выступалі на канцэртах.
Зінаіда Васільеўна загадвала Акунёўскім сельскім клубам.


— Быць культработнікам з юнацтва марыла. Ужо замужам паступіла на завочнае аддзяленне ў культасветвучылішча ў Магілёў, — расказвае яна. — Але што ж: два разы на год трэба ехаць, дома дзіця малое… Перавялася ў Полацк у сельскагаспадарчы тэхнікум на планавіка. Узялі працаваць у кантору. Але ў самадзейнасці пастаянна ўдзельнічала. Калі гаспадарку далучылі да сіцькоўскай, стала клубам загадваць. Даводзілася вырашаць шмат арганізацыйных пытанняў, але работа была мне па душы.


 У канцэртных праграмах удзельнічаў увесь педкалектыў Акунёўскай сярэдняй школы. Сярод пастаянных артыстаў — настаўніца пачатковых класаў Вольга Піліпаўна Яленская. Яна была адзіным супрацоўнікам, калі школу рэарганізавалі ў пачатковую і ў класах заставалася па адным — два вучні. У 1992 годзе ўстанову адукацыі зачынілі.


Заціх школьны званок, але працягваў спяваць хор, дзейнічаў фальклорны калектыў. Акунёўцы прымалі ў сябе здымачныя групы з тэлебачання, і самі выступалі з абрадамі на “Славянскім базары” ў Віцебску, на фестывалях у Мінску.
Зінаіда Васільеўна трымае ў руках нумар “Савецкай Беларусі” за чэрвень 1998 года. На першай паласе — здымак самай старэйшай удзельніцы фальклорнага калектыву Любові Агафонаўны Стальмачонак. На той час ёй было восемдзесят год.


 — А вось артыкул не захавала, — шкадуе былы загадчык клуба. — Гэта мы ў Мінску валачобныя песні спявалі.
Выступалі ў суседніх Сіцькове і Мікалаёве, нават у Зорку ў Шаркаўшчынскі раён дабраліся. Прыгадваюць, як паехалі на канцэрт у прычэпе, а ён адчапіўся ад трактара. Абышлося без непрыемнасцей.


Яшчэ ў 2006-м акунёўцы ладзілі абрад “Хрэсьбіны”, толькі ўжо ад Сіцькоўскага клуба, і сталі пераможцамі ў вобласці.
Прыемна прыгадваць насычанае і яркае мінулае. Цяпер дні былых самадзейных артыстак ціхія і размераныя, без прыгод. Зінаіда Васільеўна ходзіць з кіем. Ногі падводзяць, а ў голасе сіла засталася. Чакаюць з мужам у госці дзяцей і ўнукаў. Сын у Віцебску, а дачку лёс завёў у горад Кіраўск Мурманскай вобласці. Кожнае лета на два тыдні прыязджае да бацькоў.


 Вольга Піліпаўна жыве адна. Мужа 22 гады як не стала. Наведваюць дзеці, дарослыя ўнукі і праўнук Максімка, якому хутка тры гады. “Бабуля, можна я цябе пацалую”, — словы малога лепш за любыя лекі.


У хаце сталай гаспадыні ўтульна і светла, шмат кветак, на падлозе — дыванкі ручной работы, а сцены ўпрыгожваюць пано з саломкі.
 — Дачка Валянціна саломкай займаецца. Вучылася на курсах у майстрыцы. Матэрыял сама нарыхтоўвае. Гляджу на яе работы і цешуся, — расказвае Вольга Піліпаўна. — Я рукавіцы вяжу. Дару іх родным, гасцям. Вазьміце сабе, калі ласка.


На паліцы шафы — вялікі тоўсты сшытак. Гэта дзённік. Больш за 20 год вядзе яго гаспадыня. Запісвае падзеі, што адбываюцца ў вёсцы, уклейвае выразкі з газет і часопісаў. Акуратным почыркам занатоўвае гісторыю сваёй малой радзімы, з якой звязана ўсё яе жыццё.

***
Дарогу да былой Акунёўскай школы абступаюць высокія дрэвы. Летам доўгія галіны злучаюцца і ўтвараюць жывую арку. Мала хто пад ёй праходзіць. Толькі вецер шуміць у густых кронах. Што нашэптвае ён зялёнай лістоце? Можа быць, словы песень, якія калісьці спявала ўся вёска… 

Фота і відэа Казіміра БЛАЖЭВІЧА.

Кацярына РЫНКЕВІЧ.

рейтинг: 
Пакінуць каментар
Мы ў сацыяльных сетках
  • Камэнтуюць
  • Актуальна
  • Чытанае

Рэцыдыў

  • 09 ноябрь 2010, 11:17
  • 96 281
  • 0

Інвестыцыйны форум

  • 23 сентябрь 2011, 10:05
  • 76 858
  • 1

Злавілі рыбку, ды… залатую

  • 28 февраль 2011, 16:16
  • 48 325
  • 0

Пераброддзе 2012. Погляд вучонага

  • 31 август 2012, 15:19
  • 39 181
  • 0

  • 11 февраль 2011, 11:20
  • 37 913
  • 0

Кандыдатамі жадаюць стаць

  • 21 август 2012, 15:30
  • 35 133
  • 0

Вагон "вярнуўся"

  • 11 июнь 2013, 10:04
  • 0
  • 2

Пра тых, хто акты рэгіструе

  • 19 декабрь 2012, 09:24
  • 0
  • 2

Трагічны люты

  • 01 март 2011, 09:00
  • 24 112
  • 2
Курс валют НБРБ
Святы
Праздники БеларусиБлижайшие праздники Беларуси

Православные праздникиБлижайшие православные праздники

Католические праздникиБлижайшие католические праздники

Именины 19 апреля 2019
Григорий, Иван, Павел, Петр, Севастьян, Яков

Именины 18 апреля 2019
Алексей, Георгий, Марк, Николай, Платон, Семен

Госці краін
free counters
Партнеры сайта