Авторизация
 

Майстар шаржаў Мікалай Гіргель родам з вёскі Цімошкава

 Мастакоў-графікаў, якія працуюць у жанры карыкатуры, у сучасную эпоху можна пералічыць на пальцах. І сапраўды, чытаючы сатырычны часопіс “Вожык”, інфармацыйную рэспубліканскую прэсу, гумарыстычныя кнігі з цэнтральных выдавецтваў, заўважаеш, што карыкатуры выходзяць з-пад пяра адных і тых жа мастакоў. Аднак усе нешматлікія прадстаўнікі гэтай сферы адмысловыя. Адзін з такіх — наш зямляк Мікалай ГІРГЕЛЬ.

 У сусветным сеціве шмат матэрыялу пра Мікалая Сяргеевіча, публікацыі з розных газет і часопісаў. Нядаўна з земляком гутарыла “Камсамольская праўда”. Аднак герой нос не задзірае і з радасцю пагаджаецца на інтэрв’ю для “Міёрскіх навін”. “Роднае — самае дарагое” — чытаецца ў яго позірку і лагоднай усмешцы. У размове пра малую радзіму мастак успамінае радню, візіты на Міёршчыну, прыемнае баўленне часу, адметнае наваколле. І нарэшце, дзяцінства, з якога ўсё пачыналася.

Сталеў Мікола ў вёсцы Цімошкава Туркоўскага сельсавета, на беразе паўнаводнай Дзвіны. Усе прыгоды адбываліся каля гэтай ракі. Хадзіў спачатку ў Цімошкаўскую, пасля ў Туркоўскую школу. Меў брата і сястру, слухаўся бацькоў. Тата, Сяргей Канстанцінавіч, да вайны скончыў польскую гімназію ў Дзісне, а ў 1951 годзе — Полацкае педвучылішча, і быў настаўнікам пачатковых класаў. Мама, Валянціна Канстанцінаўна, хадзіла ў пачатковую польскую школу, беларускую грамату адолела самастойна, працавала ў сельскай гаспадарцы.


 Менавіта выпадак з дзяцінства паўплываў на выбар прафесіі хлопца. Тата збіраў кнігі, часопісы, газеты, бо захапляўся гісторыяй. Сам Міколка быў нераўнадушным да кніжак. Перабіраў іх, гартаў і неяк у стосе знайшоў шмат малюнкаў-шаржаў.


— Татка, а хто тут намаляваны? — пацікавіўся.


Аказалася, што гэта шаржы на аднавяскоўцаў. Маляваў іх родны дзядзька нашага героя — Феадосій Гіргель. Лёс аказаўся бязлітасным: таленавіты малады чалавек загінуў падчас Вялікай Айчыннай вайны, яму было ўсяго 19 гадоў. З таго выпадку Міколка пачаў маляваць смешныя ілюстрацыі. З пятага па адзінаццаты клас змястоўна напаўняў імі школьную насценную газету. А выпускніком скіраваўся на мастацка-графічны факультэт Віцебскага педагагічнага інстытута.


 Кажуць, калі чалавек выбірае правільную дарогу, то ўсё складваецца найлепшым чынам. Так і ў нашага земляка. 15 гадоў Мікалай Сяргеевіч весяліў, ушчуваў, навучаў сваім вострым пяром чытачоў Беларускага тэлеграфнага агенцтва. З 1992 года і цяпер Мікола Гіргель — нязменны мастак газеты “Рэспубліка”. Амаль паўстагоддзя — карыкатурыст часопіса сатыры і гумару “Вожык”. Сябра Беларускага саюза мастакоў, лаўрэат прэміі Беларускага саюза журналістаў, літпрэміі імя Кандрата Крапівы ў галіне сатыры і гумару. Аўтар зборнікаў “Сярдзіты аловак” і “Замалёўкі без лакіроўкі”, якія выйшлі ў серыі “Бібліятэка “Вожыка” і ўвабралі лепшыя карыкатуры.


Бадай, самая вядомая карыкатура мастака — “Белавежскі працэс” з Ельцыным, Шушкевічам і Краўчуком пра распад СССР. Высока ацаніў інтэрпрэтацыю і Станіслаў Шушкевіч. Як усё адбывалася?


 — Я ў той час працаваў рэдактарам аддзела дызайну ў “Рэспубліцы”. Спатрэбілася падрыхтаваць ілюстрацыю да публікацыі пра распад Саюза. Я і намаляваў трох кіраўнікоў, якія паселі за сталом перамоў з трапезай, у Віскулях пад Брэстам на ўлонні Белавежскай пушчы. Пасля публікацыі Станіслаў Шушкевіч малюнак захоўваў ва ўласнай бібліятэцы пад шклом.


Прыводзілі карыкатуры і да кур’ёзаў. Мікола Сяргеевіч служыў у войску на Далёкім Усходзе, удзельнічаў у афармленні дывізіённага музея.
— Хлопцы папрасілі намаляваць шарж на камандзіра. Я выканаў, разам пасмяяліся — на тым бы і ўсё. Ды не! Нехта прышпіліў гэтую карцінку на агульную інфармацыйную дошку. Камандзір, канечне, убачыў, пазнаў сябе, але моцна не сварыўся. Паклікаў мяне ўбок і кажа: “Слухай, а намалюй мне шарж на палкоўніка — майго камандзіра, я нікому не пакажу, пры сабе буду трымаць”. Але я гэтага не зрабіў, палкоўнік быў высокамаральны. А для іранічнага малюнка патрэбна хоць нейкая рэальная нагода для высмейвання.


 Першым крытыкам твораў Міколы Гіргеля выступае жонка Раіса Антонаўна, якую жартам называе сваім “ацэншчыкам”. Першага крытыка слухаць абавязкова, бо з ёй яднае не толькі мастацтва. Выхавалі цудоўных дзецяцей, ёсць унукі. Сын Сяргей — кінарэжысёр, уваходзіць у дзясятак лепшых драматургаў СНД, яго пастаноўкі цэняцца ў розных краінах. Дачка Дар’я вучылася філасофіі не толькі ў БДУ, нават у Брытаніі, там заканчвала магістратуру, выкладала ў навучальных установах Кітая, цяпер вядзе эстэтычныя дысцыпліны на факультэце журналістыкі БДУ.


Мінск даўно стаў родным домам для земляка. Але і Міёршчына не дае на сябе забывацца.
— У родныя мясціны прыязджаю штогод, абавязкова на свята Пятра і Паўла. У Міёрах жывуць мае стрыечныя сёстры Ліля і Ада. Сустракаемся з імі, іх сем’ямі, збіраецца іншая наша радня з усёй Беларусі — разам едзем у Грыгаравічы, молімся ў царкве, ідзём на могілкі, дзе пахаваны нашы дзяды і прадзеды. Пасля адпачываем на аблюбаваным месцейку ў напрамку вёскі Крукі. Узгадваем былое.


 Родны брат Мікалая Гіргеля — Сяргей, з якім разам выхоўваліся на ўлонні маляўнічай прыроды, жыве ў Гомелі. Ён доктар фізіка-матэматычных навук. Абодва браты аднолькава назвалі сваіх сыноў — Сяргеямі. Словам, багата Сяргеяў у гэтай сям’і. Бабуля з дзядулем, каб не блытаць унукаў, называлі іх не па імёнах, а “мінскі” і “гомельскі”.


Многае прыгадваецца знакамітаму мастаку з пары дзяцінства. Напрыклад, як усёй сям’ёй у бацькоўскай хаце гулялі ў шахматы (не ўдзельнічала ў інтэлектуальных пасядзелках хіба што маці). Разам з братамі і татам нароўні выстаўляла шахі і маты малодшая сястрычка Міколы — Нэля. Неаднойчы сямейным падрадам выступалі за Міёрскі раён у Віцебску.


З цеплынёй успамінае Мікола Сяргеевіч настаўніцу рускай мовы і літаратуры Веру Васільеўну  Жарнасек, якая вучыла яго ў Туркоўскай школе. Яна першай убачыла ў хлопчыка задаткі мастака і падтрымлівала ў гэтым напрамку.


Прыгадваецца іншае. І характэрная гэтаму ўзросту бестурботнасць, і бацькоўскія клопат ды навука, і першыя штрыхі па-дзіцячы “завостранага” алоўка, а шахматнае ўменне, набытае ў дзяцінстве, і цяпер дапамагае разлічваць “хады” ў графічных вобразах. Самая светлая пара не забываецца, бо малая радзіма ў жыцці назаўсёды. 

Цікава ведаць
Карыкатура — малюнак некалькімі хуткімі росчыркамі пяра на лісце паперы — з’яўляецца ў эпоху Рэнесанса. Слова італьянскага паходжання, абазначае перабольшванне, гратэск. На першых карыкатурах, створаных італьянскімі майстрамі Агасціна Караччэ ці Ларэнца Берніні, адлюстраваны смешныя вялікія галовы на маленькіх цельцах.

 

Фота з архіва Мікалая ГІРГЕЛЯ.

Алена БАСІКІРСКАЯ.

рейтинг: 
Пакінуць каментар
Мы ў сацыяльных сетках
  • Камэнтуюць
  • Актуальна
  • Чытанае

Рэцыдыў

  • 09 ноябрь 2010, 11:17
  • 95 522
  • 0

Інвестыцыйны форум

  • 23 сентябрь 2011, 10:05
  • 73 974
  • 1

Злавілі рыбку, ды… залатую

  • 28 февраль 2011, 16:16
  • 41 820
  • 0

Пераброддзе 2012. Погляд вучонага

  • 31 август 2012, 15:19
  • 37 847
  • 0

  • 11 февраль 2011, 11:20
  • 36 568
  • 0

Кандыдатамі жадаюць стаць

  • 21 август 2012, 15:30
  • 34 491
  • 0

Вагон "вярнуўся"

  • 11 июнь 2013, 10:04
  • 0
  • 2

Пра тых, хто акты рэгіструе

  • 19 декабрь 2012, 09:24
  • 0
  • 2

Трагічны люты

  • 01 март 2011, 09:00
  • 23 476
  • 2
Курс валют НБРБ
Святы
Праздники БеларусиБлижайшие праздники Беларуси

Православные праздникиБлижайшие православные праздники

Католические праздникиБлижайшие католические праздники

Именины 17 февраля 2019
Александр, Алексей, Андрей, Аркадий, Борис, Василий, Георгий, Дмитрий, Иван, Иосиф, Кирилл, Михаил, Николай, Петр, Сергей, Федор, Юрий, Анна, Екатерина

Именины 16 февраля 2019
Адриан, Василий, Владимир, Иван, Михаил, Николай, Павел, Роман, Тимофей, Анна, Семен

Госці краін
free counters
Партнеры сайта