Авторизация
 

Мікалай Крыўко — наш зямляк з вёскі Манякова, адзін з аўтараў-укладальнікаў энцыклапедычных прац

 Рэдакцыі, бібліятэкі, школы, іншыя арганізацыі і ўсе, хто мае дачыненне да моўнай беларускай спадчыны, добра знаёмы хаця б з двума папулярнымі акадэмічнымі выданнямі: “Тлумачальным слоўнікам беларускай мовы” і “Руска-беларускім слоўнікам”. 

Адзін з аўтараў-укладальнікаў гэтых энцыклапедычных прац, як і многіх іншых, выдадзеных на працягу апошніх 30 гадоў, – наш зямляк, ураджэнец вёскі Манякова. Гэта вядомы мовазнаўца, вопытны лексіколаг і лексікограф, кандыдат філалагічных навук, колішні вядучы навуковы супрацоўнік аддзела лексікалогіі і лексікаграфіі Інстытута мовазнаўства імя Якуба Коласа Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі Мікалай Нілавіч КРЫЎКО.

На жаль, земляка ўжо няма ў гэтым свеце, але яго багатая лінгвістычная спадчына стала вечным непарушным манументам слыннаму сыну Айчыны. Калегі з Інстытута мовазнаўства Нацыянальнай акадэміі навук узгадваюць пра Мікалая Нілавіча з асаблівай цеплынёй, павагай, пералічваюць шэраг лінгвістычных праектаў, дзе ён прымаў удзел. Гэта двухтомны і трохтомны «Руска-беларускі слоўнік» (2-е – 8-е выданні), двухтомны «Беларуска-рускі слоўнік», пяцітомны «Лексічны атлас беларускіх народных гаворак», пяцітомны «Тлумачальны слоўнік беларускай мовы» (т. 4, 5). Мікалай Крыўко – асноўны сааўтар і адзін з навуковых рэдактараў аднатомнага «Тлумачальнага слоўніка беларускай літаратурнай мовы» (1996), новага аднатомнага «Тлумачальнага слоўніка беларускай літаратурнай мовы» (2016), створанага ў адпаведнасці з Законам «Аб правілах беларускай арфаграфіі і пунктуацыі» (2010). І гэты спіс далёка не поўны…


Каля 400 навуковых, навукова-папулярных і энцыклапедычных прац нашага земляка апублікавана ў асобных кнігах, спецыялізаваных часопісах і перыядычных выданнях Масквы, Санкт-Пецярбурга, Кіева, Днепрапятроўска, Гомеля, Гродна, Мсціслаўля... Мікола Крыўко ўваходзіў у склад рэдакцыйнай калегіі часопіса «Роднае слова», а за дасягненні ў навуцы, за ўкладанне і навуковае рэдагаванне аднатомнага «Тлумачальнага слоўніка беларускай літаратурнай мовы» стаў лаўрэатам прэміі НАН Беларусі.


Істотны факт: Мікалай Нілавіч не проста зваўся сынам Дзісеншчыны і Міёршчыны, ён цікавіўся і праслаўляў лінгвістычную спадчыну малой радзімы. У 1968 годзе паступіў на беларускае аддзяленне філалагічнага факультэта Магілёўскага педінстытута, а ўжо ў 1971-м з працай «З гаворкі вёскі Манякова Дзісенскага раёна Віцебскай вобласці» заняў першае месца на Усесаюзным конкурсе навуковых студэнцкіх работ па філалогіі. На тэму «Ацэначныя найменні асоб у гаворках Мёрскага раёна Віцебскай вобласці» абараняе кандыдацкую дысертацыю і становіцца вядучым навуковым супрацоўнікам Акадэміі навук БССР.


 Татаву філалагічную любоў да моўнай спадчыны ўзгадвае дачка Ларыса:
– Вывучэннем дзісенскіх гаворак тата сур’ёзна займаўся з часоў вучобы ў педінстытуце і на працягу ўсяго жыцця. Аб’ездзіў з экспедыцыямі бадай усе вёсачкі Дзісеншчыны. Гэта адзін з яго ўлюбёных аўтарскіх праектаў, які выліўся ў цэлы слоўнік…


Інстытут мовазнаўства Нацыянальнай акадэміі навук дае высокую ацэнку гэтай працы:
– Як у любога творчага чалавека, былі ў Мікалая Нілавіча ўласныя навуковыя праекты. Адзін з іх – «Слоўнік Дзісеншчыны», матэрыял для якога аўтар збіраў на сваёй радзіме. Няма сумненняў, што, зафіксаваўшы знаёмыя з маленства словы роднай гаворкі, Мікалай Нілавіч падрыхтаваў у выніку якасны і ўзорны дыялектны слоўнік, які яшчэ чакае свайго выдаўца.


Яшчэ адзін важны праект Міколы Крыўко – шматтомны «Слоўнік сінонімаў беларускай мовы», які аўтар складаў не адзін дзясятак гадоў, да 2016-га. Аб’ём уражвае: 54 тысячы 500 апрацаваных лексічных і фразеалагічных адзінак, 16 тысяч 200 сінанімічных радоў. Для параўнання, папулярны ў Беларусі “Слоўнік сінонімаў і блізказначных слоў” М. К. Клышкі ўключае каля 1 тысячы 900 сінанімічных радоў. Значную частку рукапісных матэрыялаў аўтар прывёў у электронны выгляд і адрэдагаваў, што дазваляе спадзявацца на хуткі выхад гэтай фундаментальнай працы ў свет.


– Будучы апублікаваным, «Слоўнік сінонімаў беларускай мовы» стане сапраўдным помнікам шаноўнаму Мікалаю Нілавічу, – перакананы калегі з аддзела лексікалогіі і лексікаграфіі Інстытута мовазнаўства.


Апрача слыннага мовазнаўцы, Мікола Крыўко, па словах родных, быў уважлівым і клапатлівым сем’янінам.
– Тата з намі заўсёды размаўляў па-беларуску, – сумуе па мінулым дачка Ларыса, – чытаў казкі, знаёміў з вуснай народнай творчасцю. Я, напрыклад, спявала ў беларускім народным хоры, займалася беларускім фальклорам, скончыла філалагічны факультэт БДУ па перакладчыцкай спецыяльнасці. Сястра Алена таксама па-трапяткому ставіцца да спадчыны, яна прафесійная піяністка. Нашы бацькі – глыбокаінтэлігентныя людзі, займалі паважаныя пасады, мама па адукацыі спецыяліст па арганічнай хіміі.


Сям’я Крыўко мае цесную сувязь з Міёршчынай, а дакладней – Дзісеншчынай. У Дзісне жыла мама мовазнаўцы, год таму яна адышла на нябёсы. У Дзісне засталася яго малодшая і адзіная сястра Таццяна Навіцкая. Яе дачка з сям’ёй жыве ў райцэнтры. Адпаведна, на Міёршчыне нярэдкія госці – мінскія прадстаўнікі роду Крыўко. 

***
Родная міёрская зямля і блакітнавокая Дзісеншчына! Нямала таленавітых сыноў і дачок вы ўзрасцілі, выхавалі, вывучылі і выпусцілі ў свет. Яны цяпер праслаўляюць вас плённымі справамі. Як гэта важна – мець глыбокую еднасць з зямлёй, дзе нарадзіўся. Мікола Крыўко вельмі любіў Міёрскі край і Дзісеншчыну, часта бываў тут, дэталёва аналізаваў моўную спадчыну, якая надзейна захоўваецца ў Акадэміі навук Беларусі і назаўсёды застанецца лінгвістычным летапісам мясцовых гаворак, адбіткам іх характару, прыгажосці, самабытнасці. Вечная памяць і Божая ласка шчыраму земляку!

Алена БАСІКІРСКАЯ.

Фота з сайта people.onliner.by.

рейтинг: 
Пакінуць каментар
Мы ў сацыяльных сетках
  • 2018
  • 2019
  • Камэнтуюць
  • Актуальна
  • Чытанае

Рэцыдыў

  • 09 ноябрь 2010, 11:17
  • 96 867
  • 0

Інвестыцыйны форум

  • 23 сентябрь 2011, 10:05
  • 78 779
  • 1

Злавілі рыбку, ды… залатую

  • 28 февраль 2011, 16:16
  • 53 394
  • 0

Пераброддзе 2012. Погляд вучонага

  • 31 август 2012, 15:19
  • 40 324
  • 0

  • 11 февраль 2011, 11:20
  • 39 100
  • 0

Кандыдатамі жадаюць стаць

  • 21 август 2012, 15:30
  • 35 678
  • 0

Вагон "вярнуўся"

  • 11 июнь 2013, 10:04
  • 0
  • 2

Пра тых, хто акты рэгіструе

  • 19 декабрь 2012, 09:24
  • 0
  • 2

Трагічны люты

  • 01 март 2011, 09:00
  • 24 655
  • 2
Курс валют у Міёрах
Святы
Праздники БеларусиБлижайшие праздники Беларуси

Православные праздникиБлижайшие православные праздники

Католические праздникиБлижайшие католические праздники

Именины 26 июня 2019
Александр, Алексей, Андрей, Даниил, Дмитрий, Иван, Акулина, Александра, Анна, Антонина, Пелагея

Именины 25 июня 2019
Андрей, Арсений, Иван, Петр, Степан, Тимофей, Юлиан, Анна, Мария

Госці краін

free counters
Партнеры сайта