Авторизация
 

Гідралагічнаму заказніку “Ельня” спаўняецца 50!

 Гідралагічны заказнік рэспубліканскага значэння “Ельня” ўтвораны Пастановай Савета Міністраў БССР ад 18 лістапада 1968 года №342. Сёлета спаўняецца паўстагоддзя, як самаму вялікаму балотнаму масіву на Міёршчыне нададзены дзяржаўны статус. У чым яго каштоўнасць?

 Балота Вялікі Мох для мясцовага насельніцтва нешта спрадвечнае, тыпова беларускае, а таму здаўна часцінка іх жыцця. У гады ліхалецця яно бараніла ад няпрошаных гасцей, толькі і само станавілася недаступным з-за мноства ручаін, пераўвільготненых лясных зарасляў і дрыгвы. Вялікія прасторы для ягаднікаў і грыбнікоў, паляўнічых і рыбаловаў суседнічалі з малаўраджайнымі навакольнымі палямі хлебаробаў у невялікіх і небагатых вёсачках. Ці не таму спатрэбілася так шмат часу, каб па-сапраўднаму ацаніць прыроднае багацце Ельні, яго уплыў на навакольную экалогію, захаваць масіў ад суцэльнага асушэння і ператварэння ў радовішча торфу?!


 Заказнік “Ельня” — унікальны балотны масіў плошчай 18 тысяч 794 гектары з комплексам рэдкіх і тых, што пад пагрозай знікнення, відаў раслін і жывёл. Яшчэ гэта самае вялікае верхавое балота Беларусі і адно з буйнейшых у Еўропе. На ім шмат азёр і азяравак, у тым ліку вялікія Ельня і Чорнае. Тут выяўлена больш за чатыры сотні сасудзістых раслін, 15 з якіх занесены ў рэспубліканскую Чырвоную Кнігу. Гэта рэліктавыя карлікавая бяроза, марошка прыземістая, журавіны дробнаплодныя, цыбуля мядзведжая ці чарамша, сфагнум мяккі, баранец звычайны, касацік сібірскі і іншыя. Балота дае прытулак 24 відам рэдкіх жывёл, у тым ліку чатыром — насякомых, 18 — птушак і яшчэ 14-і відам птушак, стан якіх у Еўропе ацэньваецца як нездавальняючы. Толькі на Ельні можна пабачыць чорную гагару, белую курапатку, залацістую ржанку, сокала дзербніка ў натуральных умовах. У час веснавой і асенняй міграцыі тут кормяцца і адпачываюць дзясяткі тысяч птушак не менш за 150 відаў.


 Вось таму Пастановай Савета Міністраў БССР ад 1 красавіка 1981 года №103 граніцы заказніка пашыраны больш чым на пяць тысяч гектараў. Сусветная прыродаахоўная асацыяцыя прызнала яго ўгоддзі тэрыторыяй, важнай для птушак. Заўважце, “Ельня” гэтага дабілася адной з першых у краіне! А з 2002-га заказнік атрымаў статус водна-балотнага ўгоддзя міжнароднага значэння — Рамсарскай тэрыторыі.
З 27 снежня 2007 года “Ельня” пераўтворана ў ландшафтны заказнік плошчай 25 тысяч 301 гектар. У ім выдзелена 10 катэгорый асабліва каштоўных супольнасцей, якія ў сукупнасці займаюць 69% тэрыторыі: экасістэма самага буйнога верхавога балота, участкі пераходных балот, вялікаўзроставыя хваёвыя лясы (сасновыя і яловыя), такія ж шырокалісцёвыя (з ясенем, дубам, клёнам, ліпай, вязам) і дробналісцёвыя (асіннікі, бярэзнікі і алешнікі на ўскраінах), азёрна-мачажынныя комплексы.


Наш заказнік невыпадкова называюць лёгкімі Еўропы. Разлікі сведчаць, што ён яшчэ і сапраўдная кладоўка чысцюткай прэснай вады, па аб’ёмах супастаўная з буйнейшым возерам Беларусі Нарач. Ад “здароўя” “Ельні” залежыць стан рэк Дзісна і Дзвіна.


 Разам з тым ландшафтны заказнік — надзвычай тонка адладжаная экасістэма. Каб адрадзіць і захаваць існуючую на працягу стагоддзяў біяразнастайнасць, у наш час пад эгідай Міністэрства прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя аб’ядналі намаганні навукоўцаў Інстытута практычнай батанікі і балотазнаўцаў, актывістаў і валанцёраў грамадскай арганізацыі “Ахова птушак Бацькаўшчыны”, эколагаў, мясцовых і прыезджых абаронцаў прыроды пры будаўніцтве водазатрымальных плацін, якое пачалося ў 2002 годзе. Фінансавую дапамогу аказалі міжнародныя арганізацыі і фонды, а таксама замежнае прадпрыемства “Кока-Кола Беўрыджыз Беларусь”.


 Новым этапам развіцця заказніка стала стварэнне 30 студзеня 2005 года па рашэнні райвыканкама дзяржаўнай прыродаахоўнай установы “Ельня”, якая каардынуе агульныя намаганні па вырашэнні экалагічных пытанняў і развіцці экатурызму. Сярод важнейшых падзей апошняга часу рэалізацыя праекта “Уратуем Ельню разам!”, якая дазволіла ў 2007-2009 гадах сіламі валанцёраў узвесці каля 40 плацін на ўскрайках балотнага масіву. У 2010-м завершаны работы па аднаўленні гідралагічнага рэжыму ў цэнтры заказніка за кошт малых грантаў ААН. Галоўным вынікам гэтых намаганняў лічу павышэнне ўзроўню грунтовых вод і “люстэркаў” вадаёмаў, а таксама папярэджанне верхавых пажараў. Апошні раз агонь тут быў у 2002-м.


 Дзякуючы фінансавай падтрымцы ЕС/ПРААН у 2012-2015 гадах рэалізоўваліся меры па ўстойлівым развіцці экатурызму і функцыянаванні дзяржаўнай прыродаахоўнай установы “Ельня”. З’явілася экалагічная сцежка да Азяравак, аформлены сучасны візіт-цэнтр, устаноўлены штучныя гняздоўі для рэдкіх птушак. Вынікам ажыццяўлення праекта ГЭФ/ПРААН “Тарфянікі-2” у 2016-м стала аднаўленне плацін і будаўніцтва 48 новых. Для гэтых мэт выкарыстоўваліся не толькі прыродныя, але і штучныя матэрыялы.


Тым не менш, зробленае — толькі пачатак вялікай работы. Праблемы і планы на будучыню абмяркуем з прадстаўнікамі ўладных структур і спонсараў, навукоўцамі і эколагамі, актывістамі грамадскіх арганізацый і фарміраванняў за “круглым сталом” напярэдадні юбілею заказніка. Планаў шмат, вельмі разлічваю, што чарговым праектам стане ўзвядзенне першай на Міёршчыне станцыі па зарадцы электрамабіляў, бо яны — наша будучыня.

У тэму:
У наступным годзе ў вёсцы Абчак пад Мінскам на заводзе “Юнісон” пачнецца масавая вытворчасць кітайскіх электрамабіляў. А ў самы бліжэйшы час Аб’яднаны інстытут машынабудавання НАН прадставіць доследны ўзор айчыннага камерцыйнага электрамабіля. Станцыя іх зарадкі стане запатрабаванай, пакуль будзе пабудавана?


Фота з архіваў ДПУ "Ельня".
Іван БАРОК,
дырэктар ДПУ “Ельня”.

рейтинг: 
Пакінуць каментар
иконка
Наведвальнікі, змешчаныя ў групе Гости, не могуць пакідаць каментары да дадзенай публікацыі.
Мы ў сацыяльных сетках
  • Камэнтуюць
  • Актуальна
  • Чытанае

Рэцыдыў

  • 09 ноябрь 2010, 11:17
  • 93 340
  • 0

Інвестыцыйны форум

  • 23 сентябрь 2011, 10:05
  • 68 366
  • 1

Пераброддзе 2012. Погляд вучонага

  • 31 август 2012, 15:19
  • 34 591
  • 0

  • 11 февраль 2011, 11:20
  • 33 337
  • 0

Кандыдатамі жадаюць стаць

  • 21 август 2012, 15:30
  • 32 332
  • 0

Злавілі рыбку, ды… залатую

  • 28 февраль 2011, 16:16
  • 30 590
  • 0

Вагон "вярнуўся"

  • 11 июнь 2013, 10:04
  • 0
  • 2

Пра тых, хто акты рэгіструе

  • 19 декабрь 2012, 09:24
  • 0
  • 2

Трагічны люты

  • 01 март 2011, 09:00
  • 21 347
  • 2
Курс валют НБРБ
Святы
Праздники БеларусиБлижайшие праздники Беларуси

Православные праздникиБлижайшие православные праздники

Католические праздникиБлижайшие католические праздники

Именины 18 ноября 2018
Гавриил, Галактион, Григорий, Памфил, Тимофей, Тихон

Именины 17 ноября 2018
Александр, Иван, Илья, Николай, Порфирий, Степан, Евгения

Госці краін
free counters
Партнеры сайта