У час мінулага фестывалю на паўвостраве было нямала прапаноў ад прадаўцоў мёду. Не звяртаючы ўвагу на цану, купіў, здаецца, самы водарны, па кансістэнцыі крыху адрозны ад прывычнага з лугавых кветак. «Верасовы», – прарэкламаваў прадукт гаспадар Аляксандр Крокас.

Аляксандр Васільевіч міярчанін, тут нарадзіўся і вучыўся, нават служыў на аэрадроме. А нечуванае ў нашых мясцінах прозвішча калісь прывёз з Гродзеншчыны яго бацька, тут яно і прыжылося. Ад яго ж пераняў захапленне пчалярствам. Праўда, не адразу той дзясятак – другі вулляў ператварыўся ў вялікую падсобную гаспадарку. Пэўны час быў звыштэрміновым прапаршчыкам-тылавіком на тутэйшым запасным аэрадроме, потым тры гады арганізоўваў харчаванне для службоўцаў савецкай марской авіябазы ў далёкім Емене. Нямала пакалясіў за рулём аўтафуры па дарогах Еўропы. А як закончыў качавое жыццё, пераключыўся на пчалярства. Узімку ўласнаручна вырабляў вуллі – дзесяцірамкавыя пад рамку Дорана. Потым іх засяляў раямі, пакуль уласны пчальнік не перабольшыў сотню сем’яў крылатых працаўніц.

 
Напачатку заставіў вуллямі дачу ў Снегах. Але там наўкола азёры, для пчол няшмат кармавых угоддзяў, меданосаў хапае калі толькі з вясны. Ды і далекавата самому ездзіць. Стаў асвойваць наваколле. Нагледзеў нядрэннае месца ля Дзехцяроў, дзе летам цвіла люцэрна, непадалёку рэдкалессе, зручнае для палётаў пчолам. У Малой Кавалеўшчыне летам прывабліваюць даўнія прышкольныя ліпы. Бліжнія гаспадаркі сеюць нямала рапсу. Гаспадар «Дэмскага саду» Уладзімір Кашкур запрашае крылатых працаўніц, як з вясны пакрываюцца кветкамі пладовыя дрэвы і кусты. Гэта абяцае добры ўраджай. А верасовы мёд – падарунак найперш верхавога балота Ельня. На ім пасля даўніх вялікіх пажараў надта разрасліся гэтыя невялікія кветкавыя хмызнякі. Вось і качуюць з канца ліпеня да пачатку верасня вуллі да вёсак Казлы, Мнюхі, Дульскія. Для перавозкі выкарыстоўваецца мікрааўтобус (у ім месцяцца чатыры домікі) з прычэпам (яшчэ 15).

 
Перамяшчэнне пчальнікоў – не самая клопатная справа з вясны па восень. Аляксандр Васільевіч для сваіх мясцовых і ўжо гібрыдных пчол перыядычна купляе племянных матак «Бакфаст», па сотні еўра за кожную. А потым вырошчвае ўласных. Збірае матачнае малачко (моцны імунаўмацавальны сродак), пяргу (утрымлівае шмат вітаміна В), пропаліс, пылок, воск… Некаторыя з гэтых аперацый патрабуюць дакладнага захавання тэхналогіі, часу выканання і правядзення, таму ў пчаляра ўсё лета без выхадных.

 
 Пра адкачку мёду размова асобная. Дарэчы, з-за працяглых халадоў майскага «ўраджаю» ў гэтым годзе не было. Летні яшчэ не зусім закончаны, аднак па разліках гаспадара з кожнага вулея ён павінен атрымаць прыкладна па 50 кілаграмаў салодкай прадукцыі. Удакладняе: з-за таго, што перавозіць на ўраджайныя меданосы. Але ж верасовы – жэлепадобны – у звычайнай медагонцы і пры звычайнай тэхналогіі з рамак не выкачваецца. Выкарыстоўваюцца валік ці прэс, нават сучаснае (і дарагое) камп’ютарызаванае абсталяванне са шматлікімі праграмамі.

 
Верасовы мёд падабаецца і карысны людзям, а вось для пчол як корм на зіму не падыходзіць. Таму заспеў яшчэ цёплым вераснёўскім днём Аляксандра Васільевіча на яго прыгарадным пчальніку ля вулеяў з падкормкай. У кожны замест выкачанага верасовага змяшчаў ёмістасць з сіропам, настоеным на палыну для папярэджання страўнікавых расстройстваў. Адразу пацікавіўся, ці не трапіць вада з сіропа потым у мёд?

 
– Ні ў якім выпадку, – запэўніў пчаляр. – Гэтая колькасць сіропу будзе спажыта за зіму, а калі вясна акажацца позняй, як сёлета, давядзецца падкормку паўтарыць. Якасць мёду перад рэалізацыяй абавязкова правяраю ў спецыяльных лабараторыях Наваполацка ці Мядзеля.

 
Апошні пратакол праверкі засведчыў, што мёд з пчальніка Аляксандра Крокаса ўтрымліваў 20% вады, што адпавядае норме, меў дыасторны лік 23,5% (патрэбна не менш за 8%), накапіў цукрозы 3,2% (дапушчальна да 5%), адмоўна рэагаваў на рэакцыю Селіванава-Фіге (значыць, не разаграваўся), кіслотнасць складала 12,5% (забаронная мяжа 40%), а ўтрыманне радыёактыўнага цэзію складала толькі тысячную долю шкоднай колькасці. Значыць, мясцовыя і сталічныя спажыўцы атрымаюць салодкую прадукцыю гарантаванай якасці.

 
Заўважыў, што на пчальніку Аляксандр Васільевіч працаваў толькі ў сетцы на галаве і амаль не карыстаўся дымаром, хаця распаліў яго. Патлумачыў, што ў злых сем’ях мяняе матак, імкнецца выбіраць для працы ля вулляў сонечныя і бязветраныя дні. Але калі сем’яў шмат, зрабіць гэта вельмі цяжка, ды і спяшацца трэба. Таму без укусаў не абыходзіцца. Але ж пчолкі свае, працуюць выдатна, на іх нельга крыўдаваць.
Думаеце, восеньскі догляд пчол закончыцца, і пчаляр пойдзе на адпачынак. Не, пачнецца праца ў майстэрні над новымі вуллямі і рамкамі, якіх патрэбна асабліва шмат.

Леанід МАТЭЛЕНАК

Фота аўтара.