"Калектыўны дагавор рэгулюе працоўныя адносіны паміж наймальнікам і работнікамі. Падкажыце, калі ласка, хто і якім чынам павінен кантраляваць выкананне абавязацельстваў гэтага нарматыўнага акта?"

(К. А.)

Таццяна Качан, галоўны дзяржаўны інспектар працы Полацкага міжраённага аддзела абласнога ўпраўлення Дэпартамента дзяржаўнай інспекцыі працы:

—Калектыўны дагавор рэгулюе працоўныя і сацыяльна-эканамічныя адносіны паміж наймальнікам і работнікамі і дазваляе ўстанаўліваць дадатковыя, у параў-нанні з дзеючым заканадаўствам, палажэнні аб умовах працы і яе аплаты, аб сацыяльным і жыллёва-бытавым забеспячэнні работнікаў і г. д. Універсальныя нормы, якія рэгулююць адносіны работніка і працадаўцы, замацаваны ў палажэннях Працоўнага кодэкса, а ў калектыўным дагаворы ўстаноўлены "правілы гульні", якія маюць дачыненне да канкрэтнай арганізацыі, і яны ў большай ступені абараняюць работніка і даюць яму больш магчымасцяў.

Калектыўны дагавор—ёмісты дакумент, закранае аплату працы, яе ахову, рэгуляванне працоўнага часу і адпачынку, прадугледжвае пэўныя сацыяльныя льготы і гарантыі. Згодна з артыкулам 375 Працоўнага кодэкса, яго выкананне кантралююць зацікаўленыя бакі, а таксама прафсаюзы ў парадку, устаноўленым заканадаўчымі актамі.

Для кантролю за захаваннем умоў і абавязацельстваў калектыўнага дагавора ствараецца спецыяльная камісія з упаўнаважаных прадстаўнікоў розных бакоў (палажэнні аб яе паўнамоцтвах і функцыях мэтазгодна ўнесці ў калектыўны дагавор), якая кантралюе і інфармуе працадаўцу і работнікаў аб стане спраў, выносіць сумесныя справаздачы прафкама і наймальніка на разгляд канферэнцый (сходаў). Камісія можа выпрацоўваць прапановы аб прымяненні мер уздзеяння на адказных асоб у выпадку ўхілення або неналежнага выканання імі прадугледжаных абавязацельстваў.
Правам ажыццяўляць грамадскі кантроль за выкананнем калектыўных дагавораў (пагадненняў) надзелены і прафсаюзы (прадугледжана артыкулам 16 Закона "Аб прафесійных саюзах" ад 22 красавіка 1992 г. № 1605-XII, Указам Прэзідэнта ад 06.05.2010 № 240 "Аб ажыццяўленні грамадскага кантролю прафесійнымі саюзамі" і іншымі заканадаўчымі актамі). Гэта могуць быць праверкі, маніторынгі, удзел у рабоце калегіяльных органаў, камісій ці іншая форма, прадугледжаная заканадаўствам.

Падрыхтавала Эліза БЛАЖЭВІЧ.