Авторизация
 

Не зарасці пракладзенаму следу. Ніна ЯНСАНЭ

 Ніна Сцяпанаўна Янсанэ, у дзявоцтве Панізнік, беларуская перакладчыца. Нарадзілася 21.11.1933 у Бабышках Браслаўскага павета (цяпер Міёрскі раён) у сялянскай сям'і, якая параднілася з латышамі яшчэ з дарэвалюцыйных петраградскіх часоў. Вучылася ў беларускай школе ў вёсцы Латышы. Пасля заканчэння Лявонпальскай сямігодкі паступіла  ў 1951  годзе ў тэхнікум малочна-мясной прамысловасці ў Рызе (у гэтым горадзе жылі родзічы). Да выхаду на пенсію працавала на адным з рыжскіх заводаў. Замужам за латышом. З 1998—грамадзянка Латвійскай Рэспублікі, жыве ў Юрмале.

За паўстагоддзя жыцця ў Латвіі Н. Янсанэ ўвабрала ў сябе дух латышскай культуры, дасканала авалодала глыбіннымі пластамі мовы, што дазволіла ёй падступіцца да складаных тэкстаў у час падрыхтоўкі ў Мінску выбраных твораў Яна Райніса для серыі "Скарбы сусветнай літаратуры" (1993). Перакладала латышскія народныя казкі, прозу Соўлцэрытэ Віесэ і Аі Лацэ, успаміны Яніса Ніедрэ, навуковае даследаванне Петэрыса Зэйдэ аб латышска-беларускіх узаемадачыненнях, нарыс Матыльды Езавітавай "Кароткі агляд старажытнай беларускай культуры і літаратуры", брашуру 1938 года Вілбертса Краснайса "Беларусы як адгалінаванне народа латышскага", якая ўяўляе цікаваць і цяпер.
Н. Янсанэ была дарадчыцай Мірдзы Абала пры падрыхтоўцы латышска-беларускага і беларуска-латышскага слоўнікаў.


Сяргей ПАНІЗЬНІК.

 БАЦЬКАВА МУДРАСЦЬ

Латышская народная казка ў перакладзе Ніны Янсанэ.

Даўным-даўно жыў надта злосны і прагны кароль. Здзекаваўся ён з беднага люду як толькі хацеў.
Аднаго разу кароль выдаў загад, каб сыны сваіх старэнькіх нямоглых бацькоў звозілі ў лес ды там і пакідалі на пагібель. Бо навошта, казаў ён, карміць таго, хто ўжо не ў сіле працаваць.


Было гэта суровай зімовай парой, калі адзін чалавек, спаўняючы загад караля, сабраў свайго бацьку ў лес завезці. Пасадзіў старога на санкі, прывязаў і пацягнуў у пушчу. З ім хлопчык пацёгся, дзедаў унук.


Зацягнуў чалавек бацьку на санках далёка ў лес і хацеў было ўжо вяртацца дадому. Аж тут хлопчык, дзедаў унук ды бацькаў сын, просіць не пакідаць санкі ў лесе. Яго бацька надта здзівіўся гэтаму: навошта валачы дадому гэтыя саначкі? Хлопчык быў разумны, і ён адказаў: "Бацька, калі ты састарэеш, то на чым жа я цябе завязу ў лес?"


Задумаўся чалавек, бо яго самога чакае галодная і халодная смерць, калі і яго сыну давядзецца выконваць загад караля. Сорамна стала яму, што збаяўся каралеўскай кары і хацеў было пакінуць свайго бацьку на пагібель. Падумаў ён, разважыў усё як след — і павалок саначкі са сваім старым бацькам дадому.


Схаваў чалавек бацьку ў пограб і сказаў яму, што будзе тайком прыходзіць да яго і прыносіць есці. Кожнага дня сын прыносіў старому ежу, і ніхто аб гэтым ва ўсёй акрузе не ведаў.


Ды хутка так сталася, што ва ўсім каралеўстве голад пачаўся. У людзей не было жыта, каб пасеяць, не тое што змалоць на хлеб. Пагэтаму і сын прыносіў бацьку ў пограб з кожным разам усё меншы і меншы акрайчык хлеба. Стары трываў, цярпеў голад, а потым і запытаў у сына, чаму гэта ён бацьку стаў крыўдзіць, хлеба мала прыносіць? Тады сын і прызнаўся свайму старому бацьку, што людзі пакутуюць: не маюць жыта, каб засеяцца, не тое што хлеб спячы. Бацька падумаў і так сказаў сыну: "Скінь страху з нашай старой пуні, салому перамалаці, збяры насенне і пасей. Тады ў цябе будзе хлеб".


Сын выбраўся з пограба і думае сам сабе: што рабіць — скідаць страху ці не? Хто ведае, ці будзе ў старой саломе зерне. Але голад — не цётка. Узяўся чалавек, скінуў саламяную страху з пуні, салому добра перамалаціў і, на сваё здзіўленне, сабраў аж дзве сявенькі жыта. Адразу ж і пасеяў яго. На другое лета, калі ва ўсім каралеўстве пуставалі палеткі, у чалавека жыта налівалася на радасць усім людзям.
Вестка, што ў аднаго селяніна вырасла добрае жыта, абляцела ўсё каралеўства і прыйшла да самога караля. Той загадаў прывесці селяніна ў палац. Прывялі чалавека. Кароль адразу ж і запытаў у яго, дзе ўзяў насення, калі ва ўсім каралеўстве і зернейка не засталося, каб пасеяць. Чалавек, вядома, баяўся кары за парушэнне каралеўскага загаду: не пакінуў жа ён свайго бацьку ў лесе, пашкадаваў. Але адчуў, што калі не прызнаецца ва ўсім, дык з палаца яму не выбрацца. І расказаў каралю, як было і хто яму параіў абмалаціць салому са страхі.
Задумаўся кароль і адпусціў нарэшце селяніна. І з тае пары ўжо не загадваў лю-дзям звозіць старых бацькоў у лес — няхай жывуць пры дзецях, разумныя парады сынам даюць. 

рейтинг: 
Пакінуць каментар
иконка
Наведвальнікі, змешчаныя ў групе Гости, не могуць пакідаць каментары да дадзенай публікацыі.
Мы ў сацыяльных сетках
  • Вконтакте
  • Facebook
  • OK
  • Камэнтуюць
  • Актуальна
  • Чытанае

Рэцыдыў

  • 09 ноябрь 2010, 11:17
  • 83 518
  • 0

Інвестыцыйны форум

  • 23 сентябрь 2011, 10:05
  • 49 423
  • 1

Кандыдатамі жадаюць стаць

  • 21 август 2012, 15:30
  • 21 829
  • 0

Пераброддзе 2012. Погляд вучонага

  • 31 август 2012, 15:19
  • 21 141
  • 0

  • 11 февраль 2011, 11:20
  • 20 018
  • 0

Злавілі рыбку, ды… залатую

  • 28 февраль 2011, 16:16
  • 18 835
  • 0

Вагон "вярнуўся"

  • 11 июнь 2013, 10:04
  • 0
  • 2

Пра тых, хто акты рэгіструе

  • 19 декабрь 2012, 09:24
  • 0
  • 2

Трагічны люты

  • 01 март 2011, 09:00
  • 11 644
  • 2
Курс валют НБРБ
Святы
Праздники БеларусиБлижайшие праздники Беларуси

Православные праздникиБлижайшие православные праздники

Католические праздникиБлижайшие католические праздники

Именины 19 февраля 2018
Александр, Анатолий, Арсений, Василий, Дмитрий, Иван, Максим, Севастьян, Юлиан, Кристина, Мария, Марфа

Именины 18 февраля 2018
Антон, Макар, Михаил, Александра, Василиса

Госці краін
free counters
Партнеры сайта