Авторизация
 

Антону Фурсу з вёскі Язна споўнілася 90 год

Антону Фурсу из села Язно исполнилось 90 летУ канцы красавіка земляку Антону Фурсу, які нарадзіўся ў вёсцы Язна, споўнілася 90 год. Таленавіты чалавек з вельмі цяжкім лёсам—аўтар вершаў пра радзіму і маладосць. Захапляецца, здавалася б, самымі простымі рэчамі такімі як цішыня ночы і песня ракі… 

 

Гісторыю жыцця Антона Віктаравіча ўпершыню пачула ад мясцовага краязнаўцы Уладзіміра Ляўковіча. Ён пазнаёміў нас. Напачатку гэта было тэлефоннае знаёмства, а пазней, падчас святкавання ў Язне Прэабражэння Гасподняга, ўпершыню сустрэліся, пасябравалі. Суразмоўца расказаў пра сябе.


Першыя гады сям'я жыла ў доме святара. Яго жонка матушка Вольга была хроснай маленькага Антошкі. Бацькі хлопчыка дапамагалі сям'і святара весці гаспадарку. Пазней пераехалі ў свой дом у суседнюю вёску Курылавічы.
Антон Фурс вучыўся ў Язненскай школе ў вельмі складаны час. У 30-х гадах наша мясцовасць знаходзілася ў складзе Рэчы Паспалітай. У навучальнай установе выкладалі на польскай мове. За размовы паміж сабой на мясцовай трасянцы можна было атрымаць ад настаўніка лінейкай па пальцах, што вельмі крыўдна і запамінальна.


У верасні 1939-га адбылося ўстанаўленне савецкай улады. Мова ў школе спачатку была руская, а падчас вайны беларуская, але з напрамкам палітыкі нямецкага рэжыму. Пасля заканчэння сёмага класа Антон разам з сябрамі паступіў у Глыбоцкую прагімназію. У 1945 годзе пачаў вучобу ў Глыбоцкім педагагічным вучылішчы. Мова зноўку руская. Хлопцы і дзяўчаты, навучэнцы педвучылішчаў з Глыбокага і Пастаў, аб'ядналіся ў гурток "Саюз беларускіх патрыётаў". Такім чынам дабіваліся мірнымі сродкамі, каб выкладанне вялося на роднай мове.


Люты 1947-га падзяліў жыццё Антона Віктаравіча на "да" і "пасля". Усіх сяброў Саюза беларускіх патрыётаў арыштавалі. Некалькім быў прысуд—смяротная кара, якая пазней заменена на 25 гадоў зняволення. Антон Віктаравіч атрымаў 15 гадоў. Большую частку тэрміну адбываў у Казахстане, а яго будучая жонка Алеся Умпіровіч—у Мардовіі. Там пасябравалі з вядомай беларускай паэткай Ларысай Геніюш. Пранеслі гэта сяброўства праз усё жыццё.


У 1957 годзе пасля вызвалення Антон Фурс і Алеся Умпіровіч стварылі сям'ю. Вярнуліся на радзіму, але паколькі іх нідзе не бралі на працу, паехалі зноў у Казахстан. Тут Антон Віктаравіч працаваў на шахце. Хутка нарадзіліся дачка і сын. У 1982-м нарэшце вярнуліся на родную зямлю ў Паставы. Па справе Саюза беларускіх патрыётаў праходзілі больш за 30 чалавек. Засталіся ў жывых толькі яны.


У маі 1992 года Антона Віктаравіча рэабілітавалі. У пісьме за подпісам намесніка старшыні КДБ Беларусі сказана: "Мы прыносім Вам глыбокае прабачэнне за дапушчаную ў мінулым боль і несправядлівасць у адносінах да Вас".


А што ж было ў мінулым? Па словах Антона Фурса, цяжкая праца. Асабліва зімой, калі снег і мароз пад сорак градусаў. Ра-ніцай атрымаеш кавалак хлеба і разумееш, што трэба пакінуць крыху на абед. А сіл няма, так хочацца ўсё з'есці. Што рабіць? Думаеш пра што-небудзь добрае ў мінулым, вершы складаеш. Стараешся іх захаваць у памяці, запісваць не было чым.


—Гэтыя вершы былі напісаны аднымі з першых у маім жыцці, вярней створаны ў памяці,—кажа таленавіты зямляк.—Захаваліся яны толькі таму, што былі першымі і дзякуючы ім я крыху забываўся на маю няволю. Калі ж вельмі хацелася есці, то я стараўся думаць аб нечым светлым і ўзнёслым…
Дарэчы, вось некаторыя з вершаў: 

 

Люблю цябе, люблю Радзіма,
Ты кветка і песьня салаўіна.

Люблю я ночку, што здаецца,
Нічым, нічым не шалахнецца,
Адно, дзесь птушка адзавецца
І рэха з поля адзавецца.

Люблю я рэчку, плюскат вод
І бераг нізкі, увесь падмыты.
І вадзяністых мошак карагод.
І човен, кімсь даўно забыты.

І хатку бацькаву, і гумны,
І сонца бляск угары над намі.
І нават могільнік той сумны
З сваімі збутвелымі крыжамі.

Люблю цябе, люблю Радзіма,
Бо ты адна, бо ты адзіна.

***

Ці помніш ты, ці помніш ты
Студэнцтва мілыя гады?
Ты больш ужо не ўбачыш іх,
Такіх прыгожых, маладых.

Як кветка ранняю вясной
Зіяла дзіўнай ты красой.
І ў чорнай, непрагляднай цьме
Жыццё аздобіла ты мне.

Гады міналі нібы ў сне
Усмешкі ты дарыла мне.
І іх, чароўныя, як знаў,
У сэрцы я сваім хаваў.

Я помню іх, я не забыў,
Аб іх я марыў, аб іх сніў…
І сёння, хоць на міг,
Прашу цябе—успомні іх.

 

Алесі…

Не кажы, што жыццё надаела,
Не кажы, што замучана ты.
І не вер, што вясна праляцела
І на дрэвах пажоўклі лісты.

Не сумуй, што замала гулялі,
Што так цяжка ў жыцці нам было.
Не сумуй, што замала кахалі,
Бо каханне—ці ж змерыш яго?

Разам будзе з табою нам лёгка,
Разам будзем мы жыць і тварыць.
Ты пісаць будзеш многа палотнаў,
А я рыфмы ў вянок буду віць.

І каханне яшчэ больш з'яднае
Двое сэрцаў, што б'юцца ў адно.
І вярнецца пара залатая,
Аб якой мы так марым даўно.

***

Хочацца пажадаць Антону Віктаравічу здароўя, духоўнай  і фізічнай моцы, новых сустрэч са сваімі землякамі.

Вы прайшлі доўгі шлях, цяжкі шлях—поўны бед, ліхалеццяў. І нішто не змагло Вас прыгнуць, на калені паставіць, зламаць.
Вы выхавалі дастойных дзяцей: дачку і сына. Вы пранеслі па жыцці, як святыню—родную мову.
Хай далейшы Ваш шлях будзе светлым і радасным у акружэнні і пры падтрымцы блізкіх і сапраўдных сяброў.

Ірына СТОМА.

скачать dle 11.3
рейтинг: 
Пакінуць каментар
иконка
Наведвальнікі, змешчаныя ў групе Гости, не могуць пакідаць каментары да дадзенай публікацыі.
Мы ў сацыяльных сетках
  • Вконтакте
  • Facebook
  • OK
  • Камэнтуюць
  • Актуальна
  • Чытанае

Рэцыдыў

  • 09 ноябрь 2010, 11:17
  • 75 424
  • 0

Інвестыцыйны форум

  • 23 сентябрь 2011, 10:05
  • 31 295
  • 1

Кандыдатамі жадаюць стаць

  • 21 август 2012, 15:30
  • 11 893
  • 0

Злавілі рыбку, ды… залатую

  • 28 февраль 2011, 16:16
  • 10 841
  • 0

Пераброддзе 2012. Погляд вучонага

  • 31 август 2012, 15:19
  • 10 618
  • 0

  • 11 февраль 2011, 11:20
  • 9 633
  • 0

Вагон "вярнуўся"

  • 11 июнь 2013, 10:04
  • 0
  • 2

Пра тых, хто акты рэгіструе

  • 19 декабрь 2012, 09:24
  • 0
  • 2

Трагічны люты

  • 01 март 2011, 09:00
  • 3 745
  • 2
Курс валют в Беларусь
Святы
Праздники БеларусиБлижайшие праздники Беларуси

Православные праздникиБлижайшие православные праздники

Католические праздникиБлижайшие католические праздники

Именины 29 июля 2017
Иван, Павел, Петр, Федор, Алевтина, Валентина, Юлия, Яков

Именины 28 июля 2017
Василий, Владимир, Петр

Госці краін
free counters
Партнеры сайта