Авторизация
 

 У Дзень Чарнобыльскай трагедыі сустрэча з былымі ліквідатарамі

“Як у ваенны час...”

У раённым спісе па артыкуле 1.1 ліквідатараў аварыі на Чарнобыльскай АЭС з 27 асоб Мікалаю Мілто алфавіт  адвёў 15-е месца. І па ўзросце тагачасны дзяржаўта-інспектар Пастаўскага РАУС быў прыкладна на сярэднім узроўні сярод работнікаў органаў унутраных спраў, якіх накіравалі ў зону адсялення. За месяц да чэрвеня таго памятнага 1986-га яму толькі споўнілася 30.

Нас, работнікаў міліцыі, асабліва не пыталіся, хто выказвае жаданне папрацаваць у небяспечнай зоне: раз служыш — выконвай загад, — апавядае Мікалай Сямёнавіч. — Так аказаўся ў складзе ўжо другога віцебскага зводнага атрада прыкладна са ста чалавек, які на месяц прыехаў на змену сваім калегам. Нам выдалі палявую форму, працівагазы, дазіметры, размясцілі ў будынку школы вёскі Савічы (прабачце, калі назаву не вельмі дакладна — усё ж мінула столькі часу) Брагінскага раёна. Выконвалі практычна тыя ж задачы, што і на месцах пастаяннай службы: падтрыманне грамадскага парадку і забеспячэнне бяспекі руху. Хаця былі асаблівасці — папярэджанне марадзёрства ў пусцеючых населеных пунктах, суправаджэнне прадстаўнікоў мясцовай улады, якія ўгаворвалі тутэйшых жыхароў пакінуць небяспечную зону.


Лета ў той год аказалася спякотным, — працягвае дзяліцца ўспамінамі Мікалай Сямёнавіч. — Вёскі на поўдні Беларусі былі вялікія, багатыя. Толькі тады іх выгляд не радаваў: жыхароў імкліва менела, шмат будынкаў пуставала, да іх туліліся ўжо бяздомныя каты і сабакі, дамашні статак людзі забралі з сабой. Уражанне такое — нібы перад вайной ці ў вайну. Першымі пакінулі родныя мясціны маладыя сем’і з дзецьмі, старэйшыя выехаць не спяшаліся, угаворваць іх было вельмі цяжка псіхалагічна. І гэта зразумела, як пакінуць назаўсёды ўсё тое, што створана нялёгкай працай на працягу дзесяцігоддзяў, як адарвацца ад прывычнага ладу жыцця. Некаторыя ад’ехалі, а потым вярнуліся…


Непасрэдна ў 30-кіламетровую зону мы не заязджалі, калясілі па Брагінскім і Хойніцкім раёнах, ля Нароўлі, — сведчыць ліквідатар. — Як вярталіся, самі прымалі душ, праводзілі дэзактывацыю машын. Нярэдка назіралі, як іншыя прыцягнутыя да ліквідацыі наступстваў аварыі людзі на тэхніцы зграбалі верхні слой глебы і адвозілі яго на захараненне. Ім было яшчэ цяжэй, бо ўсе адчувалі сухасць у роце… А навокал пакінутыя без нагляду сады спакушалі спелымі чарэшнямі, агароды — клубніцамі. Есці іх катэгарычна забаранялася, але, здаралася, абмывалі плады вадой і спажывалі.


Праз месяц на змену нам прыехалі выпускнікі вышэйшай школы міліцыі, сярод іх быў Юрый Лявіцкі, якога нядаўна праводзілі ў апошні шлях,— падводзіць вынікі размовы Мікалай Сямёнавіч. — Гэта пацвярджэнне таго, што і той, здавалася б, невялікі перыяд знаходжання ў небяспечнай зоне здароўя нам не прыбавіў. І зараз адгукаецца болем у суставах ног і рук. 

 “Выбар быў невялікі”

Гэта сцвярджае мой другі суразмоўца Калікс Федуковіч, якога ў сям’і і ўсе знаёмыя звычайна завуць Мікалаем. Ён не з такога вялікага спісу ліквідатараў па артыкуле 1.2. Але не толькі міярчане ведаюць Мікалая (так буду называць яго і я)Міхайлавіча найперш як вясёлага гарманіста, душу любой кампаніі, апошнім часам — актыўнага ўдзельніка клуба “Бажэна”. Невыпадкова працоўны шлях ён пачынаў культработнікам, у 1964-м прызначылі загадчыкам Новапагосцкага СДК. Там тады была вялікая самадзейнасць , спяваў хор настаўнікаў, выязджалі з канцэртамі. Сцвярджае, што сам выступаў на сцэне 26 гадоў. Задаволены: любімы інструмент — гармонік — паступова вяртаецца да слухача.

У 1986-м Мікалай Міхайлавіч ужо вопытны вадзіцель Міёрскай райсельгасхіміі, у гэтай арганізацыі за рулём самазвала ЗІЛ-130 з першых дзён яе стварэння. Новая машына і “спакусіла” пакінуць райсельгастэхніку. Пасля аварыі на ЧАЭС райаб’яднанне абавязвалася накіраваць на ліквідацыю яе вынікаў свой мехатрад. Яго склад фарміраваўся вельмі проста: паедзеш са свамі работнікамі сам, ці райваенкамат цябе накіруе туды, дзе больш патрэбны.


Такім чынам Мікалай Федуковіч разам з іншымі работнікамі райсельгасхіміі аказаўся ў другім складзе змены мехатрада ў калгасе імя Леніна Слаўгарадскага раёна на Магілёўшчыне. Ехаў на два тыдні, затрымаўся на месяц, некім было яго падмяніць.


Жылі ў не вельмі добраўпарадкаваным інтэрнаце, харчаваліся ў калгаснай сталоўцы, пілі толькі сокі з магазіна, пры гэтым імкнуліся набываць старыя, з іржавымі накрыўкамі слоікі, якія сведчылі, што посуд трапіў сюды задоўга да аварыі ў Чарнобылі, прыгадвае Мікалай Міхайлавіч.

— Чым займаліся?
— Я працаваў на ОРУПе — машыне па транспарціроўцы і ўнясенні ў глебу даламітавай мукі. Наш атрад узнімаў выяўлены дазаметрыстамі радыёактыўны слой зямлі, вывозіў яго на захоўванне, а потым засыпаў участак даламіткай, якую дастаўлялі здаля — з Быхава. Адтуль рабілі за дзень не больш за два рэйсы на машыне, а на трактары Т-150 — нават адзін. Не ведаю, які эфект быў ад такой аперацыі, бо пылападобны сыпучы матэрыял ветрам разносіла па ўсім наваколлі. Але ад нас патрабавалі — мы гэтым займаліся. Побач працавалі Ігар Алісеенка, Леанід Буда, Іван Сушчык, якога ўжо няма сярод нас, прозвішчы іншых памяць не захавала.


Абстаноўка і настрой былі вельмі напружанымі, і праца — нялёгкай. Штодзень абмывалі тэхніку дэзактывуючымі растворамі, і самі асцерагаліся, наколькі гэта магчыма, трапіць пад апраменьванне. Але як ад той напасці ўратавацца, калі штодзень адчувалі саладкаваты прысмак у роце. Казалі, што гэта сведчанне прысутнасці барыю. Слодыч знікла, як вярнуліся ў родныя мясціны. Цяпер час ад часу былая радыяцыя як дрыль свідруе суставы рук і ног, ад болю крыху ратуе толькі мазь “Конская сіла”.


На першым часе вынікі небяспечнай камандзіроўкі кампенсавалі неўтрыманнем падаходнага падатку, некаторымі бясплатнымі лекамі, павялічаным аплочваемым водпускам і рэгулярным медаглядам. Цяпер ад гэтага пераліку засталіся толькі медагляды, але і ад магчымасці прайсці іх без чаргі адмаўляюся, няёмка перад іншымі хворымі. Падтрымліваюць пасільная праца на агародзе і гармонік з вясёлай частушкай.


А тады асаблівага выбару не было, кожны выконваў свой абавязак.

Фота Казіміра Блажэвіча.

Гутарыў Леанід МАТЭЛЕНАК.

рейтинг: 
Пакінуць каментар
иконка
Каментаваць артыкулы на нашым сайце магчыма толькі ў плыні 360 дзён з дня публікацыі.
Мы ў сацыяльных сетках
  • Камэнтуюць
  • Актуальна
  • Чытанае

Рэцыдыў

  • 09 ноябрь 2010, 11:17
  • 96 376
  • 0

Інвестыцыйны форум

  • 23 сентябрь 2011, 10:05
  • 77 128
  • 1

Злавілі рыбку, ды… залатую

  • 28 февраль 2011, 16:16
  • 48 779
  • 0

Пераброддзе 2012. Погляд вучонага

  • 31 август 2012, 15:19
  • 39 344
  • 0

  • 11 февраль 2011, 11:20
  • 38 085
  • 0

Кандыдатамі жадаюць стаць

  • 21 август 2012, 15:30
  • 35 229
  • 0

Вагон "вярнуўся"

  • 11 июнь 2013, 10:04
  • 0
  • 2

Пра тых, хто акты рэгіструе

  • 19 декабрь 2012, 09:24
  • 0
  • 2

Трагічны люты

  • 01 март 2011, 09:00
  • 24 201
  • 2
Курс валют НБРБ
Святы
Праздники БеларусиБлижайшие праздники Беларуси

Православные праздникиБлижайшие православные праздники

Католические праздникиБлижайшие католические праздники

Именины 25 апреля 2019
Василий, Давид, Иван, Сергей, Мария, Марфа

Именины 24 апреля 2019
Ефим, Иван, Николай, Петр, Прохор, Яков

Госці краін
free counters
Партнеры сайта