Авторизация
 

Генерал-маёр авіяцыі Віталь ГАРДЗІЛОЎСКІ: Крылаты факеланосец Перамогi

1
Хто не ведае гісторыі, той не мае будучыні. Таму важна, каб дзень учарашні заставаўся з намі ў цяперашнім. «Мінулае побач» – сумесны праект раённай газеты «Міёрскія навіны» і музейнага аб’яднання СШ № 3 імя Героя Савецкага Саюза Я. Томкі. Распавядаем гісторыю Міёршчыны ў асобах, падзеях, фактах.

Так у свой час назваў генерал-маёра авіяцыі Віталя ГАРДЗІЛОЎСКАГА адзін журналіст са СМІ. Увогуле, калі ў пошукавым радку Яндэкса ўвесці імя нашага земляка, крыніц знойдзецца шмат. Пра лётчыка, які ў красавіку 1945 года падаў светлавы сігнал да штурму Берліна, расказваюць расійскія і беларускія сайты гістарычнай тэматыкі. Асобны артыкул пра яго змяшчаецца ў кнізе Вітольда ЕРМАЛЁНКА «Чароўных вандровак пярсцёнкі».

Малая радзіма Віталя Гардзілоўскага – вёска Чэрасы. Запіс аб яго з’яўленні на свет 29 студзеня 1912 года змешчаны ў метрычнай кнізе мясцовай Свята-Мікалаеўскай царквы. Між тым у некаторых крыніцах год нараджэння памылкова ўказваюць 1909-ы.
З Чэрасамі Віталя Гардзі- лоўскага звязваюць толькі гады ранняга маленства. Аднак мы па праву можам ганарыцца знакамітым земляком.

Замест чыгуначных шляхоў паветраныя магістралі

Бацька будучага лётчыка – Аляксандр Сцяфанавіч – служыў псаломшчыкам у чэраскай царкве. Калі пачалася Першая сусветная вайна, пайшоў на фронт. Быў паранены, лячыўся ў шпіталі ў Вязьме. Пасля выздараўлення ўладкаваўся там на чыгуначную станцыю. Перавёз з Беларусі сям’ю.

Як і тата, Віталь вырашыў стаць чыгуначнікам. Скончыў Маскоўскі тэхнікум шляхоў зносін. Аднак лёсам замест чыгуначнага палатна яму былі наканаваны паветраныя магістралі.
Падчас вайсковай службы Віталь Гардзілоўскі трапіў у Севастопаль у 1-ю Чырванасцяжную Качынскую школу лётчыкаў імя Мяснікова, дзе рыхтавалі кадры для знішчальнай авіяцыі. Затым яго перавялі ў Энгельс у 14-ю школу пілотаў, у якой навучаліся лётчыкі для бамбардзіровачнай авіяцыі. Адным з першых асвойваў хуткасны бамбардзіроўшчык СБ (АНТ – 40). На адным з такіх нанёс удар па варожых фарміраваннях у першы дзень Вялікай Айчыннай вайны.

22 чэрвеня  1941 года,  12 гадзін 8 хвілін

У гэты час для Віталя Гардзілоўскага пачалася вайна. У складзе адной з трох дзявятак бамбардзіроўшчыкаў СБ падняўся ў неба. Курс на Сувалкі (горад у Польшчы), дзе ў раёне возера Сервы размяшчаўся нямецкі аэрадром. З вылету, які доўжыўся тры гадзіны 46 хвілін, увесь экіпаж вярнуўся цэлым. Аднак за першы месяц баёў у небе Беларусі са 173 самалётаў СБ 13-й дывізіі ў працоўным стане засталося два. 
Віталя Гардзілоўскага накіравалі на Казанскі авіязавод асвойваць новы пікіруючы бамбар- дзіроўшчык. Прызначылі інструктарам па палётах. Экскадрылля пад яго камандаваннем здзейсніла 800 баявых вылетаў без людскіх і матэрыяльных страт. 
Пасля Гардзілоўскага прызначылі камандзірам дальнебамбардзіравальнага палка, які сам і фарміраваў. 4 чэрвеня 1944 года полк здзейсніў першы баявы вылет. Бамбілі варожыя аб’екты ў Баранавічах, Брэсце, у Польшчы, Славакіі. 

Вогненны сігнал да штурму

Калі Чырвоная Армія падступала да Берліна, камандуючы 18-м паветраным войскам галоўны маршал Аляксандр Галаванаў вырашыў падаць сігнал да штурму з дапамогай светлавых бомб 
ЦАСАБ-10. Іх факелы, спускаючыся на парашутах, на працягу дзесяці хвілін гараць яркім чырвоным агнём, які бачна за 90 кіламетраў. Выканаў баявую задачу гвардыі падпалкоўнік Віталь Гардзілоўскі. Збіраючыся ў начны палёт, што павінен быў прайсці ва ўмовах строгай сакрэтнасці, у рэжыме поўнага радыёмаўчання з выхадам на сувязь толькі ў экстраннай сітуацыі, ён яшчэ і сам не ведаў, у чым галоўная асаблівасць скідвання бомб над Зяелаўскімі вышынямі ў пяць гадзін раніцы. Калі ў ранішнім небе загарэліся дзясяткі агнёў, Чырвоная Армія пачала наступленне. Было гэта 16 красавіка 1945 года.

Назаўжды з авіяцыяй

Мірнае жыццё Віталя Гардзі- лоўскага таксама звязана з авіяцыяй: ваеннай і грамадзянскай. Служыў у тым ліку ў Беларусі. У Баранавічах камандаваў першай у гісторыі савецкіх ваенна-паветраных сіл цяжкай бамбардзіровачнай авіядывізіяй.
Званне генерал-маёра авіяцыі атрымаў у 1957 годзе, праз год прымаў падзяку ад міністра абароны. 
На адпачынак Віталь Аляксандравіч выйшаў у 1961 годзе. На гэты час меў 3 600 гадзін налёту. З ваеннай авіяцыі скіраваўся ў грамадзянскую. Быў начальнікам аэрапорта ў падмаскоўным Унукаве. 
Скончыўся зямны шлях лётчыка ў 1993 годзе.

У небе вайны Віталь Гардзілоўскі здзейсніў 137 паспяховых баявых вылетаў. Збіў два нямецкія знішчальнікі.
Узнагароджаны трыма ордэнамі Чырвонага Сцяга, ордэнамі Аляксандра Неўскага, Чырвонай Зоркі, Айчыннай вайны І ступені і сямю медалямі.

Кацярына РЫНКЕВІЧ
Фота з адкрытых крыніц.
рейтинг: 
Пакінуць каментар
иконка
Посетители, находящиеся в группе Гости, не могут оставлять комментарии к данной публикации.
Мы ў сацыяльных сетках
Курс валют у Міёрах
Святы
Праздники БеларусиБлижайшие праздники Беларуси

Православные праздникиБлижайшие православные праздники

Католические праздникиБлижайшие католические праздники

Именины 21 мая 2022
Адриан, Арсений, Иван

Именины 20 мая 2022
Антон, Давид, Иван, Иосиф, Михаил, Степан, Фаддей, Семен

Госці краін

free counters
Партнеры сайта