Авторизация
 

450 гадоў, як Дзісна паўнапраўны горад

 Сёлета споўнілася 450 гадоў, як Дзісна стала паўнапраўным горадам – граматай караля Жыгімонта Аўгуста ёй было нададзена магдэбургскае права і новы герб – “Ладдзя”. Хаця горадам упершыню гэты населены пункт названы крыху раней, калі атрымаў права бязмытнага гандлю ды герб “Тры вежы з муру”.

Магдэбургскае права – феадальнае гарадское права, якое склалася ў нямецкім Магдэбургу у 12-13 стагоддзях з розных крыніц. Яно мела ўніверсальны характар, трактавала дзейнасць гарадской ўлады, суда і парадак судаводства, пытанні зямельнай уласнасці і валодання нерухомасцю “ў межах горада”, устанаўлівала пакаранні за злачынствы, рэгулявала гандаль і рамесніцтва, дзейнасць цэхаў і купецкіх гільдый, парадак падаткаабкладання. Прысваенне Магдэбургскага права – пачатак гарадскога самакіравання. Ім валодала каля 60 беларускіх гарадоў і мястэчак.


Дзісна зрабіла крок да самакіравання ў няпросты ваенны час, перыяд рэлігійнай нестабільнасці, аднак рухалася ў прагрэсіўным напрамку. Гараджане на агульным сходзе выбіралі войта і па чатыры кандыдаты на лент- войта (намесніка войта), бурмістраў і радцаў. З іх ліку войт зацвярджаў патрэбных яму людзей на адпаведных пасадах. Як правіла, “бацькамі” Дзісны станавіліся купцы і цэхмістры, у магістрацкіх кнігах іх называлі “панамі”, “учцівымі” ці “славетнымі”. Вырашэннем штодзённых праблем горада звычайна займаўся лентвойт. Ён праводзіў пасяджэнні гарадской рады, якая складалася з бурмістраў, радцаў і лаўнікаў.


Такім чынам дзісенскае самакіраванне дзейнічала да 1776 года, калі горад у першы раз пазбавілі Магдэбургскага права. Для мяшчан быў утвораны асобны суд з асэсарамі, якіх выбіралі гараджане і прызначаў стараста. Гэты орган вызначаў каму і колькі плаціць падаткаў. Дзісенцы яшчэ самі вырашалі пытанні размеркавання плацяжоў. Але эканамічныя цяжкасці павялічваліся, бо гарадскі гандаль прыйшоў у заняпад з-за вялікіх даўгоў уладальніка Горак і Галомысла шляхціца Вазгірда. У канцы 18-га стагоддзя Дзісна ўжо мала чым адрознівалася ад вялікай вёскі, калі толькі забрукаванай цэнтральнай вуліцай. Каб адрадзіць горад, яму вярнулі самакіраванне. Але ў 1793-м у выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай Дзісна ўвайшла ў склад Расійскай імперыі. Указам Кацярыны ІІ Магдэбургскае права ў заходняй Беларусі было скасавана праз два гады.

Фота з інтэрнэта.
Фадзей ШЫМУКОВІЧ.

рейтинг: 
Пакінуць каментар
Мы ў сацыяльных сетках

  • да 2018
  • 2019
  • Камэнтуюць
  • Актуальна
  • Чытанае

Рэцыдыў

  • 09 ноябрь 2010, 11:17
  • 97 963
  • 0

Інвестыцыйны форум

  • 23 сентябрь 2011, 10:05
  • 83 339
  • 1

Злавілі рыбку, ды… залатую

  • 28 февраль 2011, 16:16
  • 74 527
  • 0

Пераброддзе 2012. Погляд вучонага

  • 31 август 2012, 15:19
  • 41 825
  • 0

  • 11 февраль 2011, 11:20
  • 40 310
  • 0

Кандыдатамі жадаюць стаць

  • 21 август 2012, 15:30
  • 36 349
  • 0

Вагон "вярнуўся"

  • 11 июнь 2013, 10:04
  • 0
  • 2

Пра тых, хто акты рэгіструе

  • 19 декабрь 2012, 09:24
  • 0
  • 2

Трагічны люты

  • 01 март 2011, 09:00
  • 25 500
  • 2
Курс валют у Міёрах
Святы
Праздники БеларусиБлижайшие праздники Беларуси

Православные праздникиБлижайшие православные праздники

Католические праздникиБлижайшие католические праздники

Именины 25 января 2020
Галактион, Илья, Макар, Петр, Татьяна

Именины 24 января 2020
Виталий, Владимир, Иосиф, Михаил, Николай, Степан, Терентий, Федор

Госці краін

free counters
Партнеры сайта